Wspomnienie o poecie. Dzisiaj rocznica wybuchu I wojny światowej

Nad zgruchotanym stosem męskich kości

A dalej w tym opracowaniu czytamy: „W kilka tygodni później przewieziono go do szpitala garnizonowego w Krakowie. Był przekonany, że jedzie tam, by objąć nową funkcję jako aptekarz polowy (był farmaceutą)” – napisano we wstępie do książki. „Tymczasem ku jego wielkiemu zdziwieniu, poddano go obserwacji na oddziale psychiatrycznym krakowskiego szpitala”.

Zmarł w nocy z 3 na 4 listopada 1914 roku. Istnieje prawdopodobieństwo, że śmierć nastąpiła w wyniku zażycia zbyt silnej dawki środków trujących, zapewne w celach samobójczych. Poeta pochowany został na cmentarzu w Krakowie, skąd dopiero po jedenastu latach, 7 października 1925 roku, przewieziono jego zwłoki na cmentarz Muhlau pod Innsbruckiem. Tylko tyle. I aż tyle. Georg Trakl był żołnierzem austro-węgierskim. W chwili śmierci miał zaledwie 27 lat.

W wierszu pt. „Melancholia” poeta pisał: „I nagle czarne konie/ Na mgławe pastwisko/ Żołnierze!/ A od pagórka, gdzie umieraniem słońce się przewala/ Krew tryska, śmiechu salwa - / Pod te dęby/ Niewymownie! O grzmocie ponurości/ Roju wojsk: promieniujący/ Hełm spadł z brzękiem z czoła w purpurze/ Jesienna noc, jakże chłodna, opada/ Rozbłysła gwiazdami/ Nad zgruchotanym stosem męskich kości/ To cicha mniszka”.

Pozostałością po Wielkiej Wojnie na Zamojszczyźnie także są liczne cmentarze wojskowe. Tylko w gminie Nielisz znajdują się trzy takie nekropolie (może to obrazować skalę walk jakie toczono w tym regionie). Cmentarz w Nieliszu znajduje się pół kilometra od drogi z Zamościa do tej miejscowości. Pochowano tam 1001 żołnierzy armii austro-węgierskiej.

Druga nekropolia wojenna znajduje się w miejscowości Wólka Złojecka. Tam miejsce spoczynku znalazł 1 tys. wojaków armii austro-węgierskiej.

Krzyż łaciński i prawosławny

Odwiedziliśmy jakiś czas temu cmentarz z I wojny światowej w miejscowości Nawóz. Znajduje się on ok. 500 metrów od wsi, przy drodze do Stawu Ujazdowskiego. Nekropolia jest malowniczo położona, znajduje się na szczycie pagórka.

Ten cmentarz powstał podobno w 1915 r. Robi dziwne, niepokojące wrażenie. Wiadomo, że znajduje się tam 19 zbiorowych mogił oraz jedna indywidualna. Obok siebie leżą w nich żołnierze wrogich armii: rosyjskiej i austro-węgierskiej. Można się domyślać, że jest ich wielu, na pewno setki. Dzisiaj owe mogiły są mało czytelne, a cały teren jakby zrównał się w zielonej trawie.

Stare krzyże i nagrobki na tej nekropolii się nie zachowały. Jednak jakiś czas temu ustawiono tam nowe, duże, metalowe krzyże: łaciński i prawosławny, po jednym dla wojaków każdej armii. Ma to znaczenie symboliczne.

Pytania bez odpowiedzi

Żołnierzy z czasów I wojny światowej nikt już w okolicy nie pamięta. Wiele osób nie wie już nawet za co polegli, na czym polegał spór, za który tak licznie oddali życie. Turysta stojący nad ich mogiłami zadaje sobie pytania: „Po co to wszystko było? Dlaczego ci ludzie nie mieli szansy żyć spokojnie w swoich domach i po prostu dożyć swoich dni w otoczeniu bliskich?” . Miłośnicy literatury mogą natomiast zapytać: czy gdyby nie I wojna wojna światowa Georg Trakl mógłby tworzyć dalej? Ile przez tę tragiczną śmierć straciliśmy?